Phụ nữ dân tộc Mông với nghề dệt lanh truyền thống
Phụ nữ Mông dệt vải trên khung cửi rất đơn giản, gồm hai thanh gỗ kích thước rộng khoảng 12cm x 12 cm, dài 60cm đặt cách xa nhau khoảng 50 cm. Giữa hai thanh gỗ có bốn thanh ngang nhỏ hơn ghép thành hai thanh đứng tạo thành khung cửi, con thoi dệt khá to. Khi dệt người ta buộc chúng dựa vào cột nhà, người dệt ngồi trên ghế đẩu.
Sau khi dệt xong, họ sẽ nhuộm chàm nếu dùng để may quần áo cho nam giới, còn vải không nhuộm chàm dành để may váy cho phụ nữ Mông trắng. Còn đối phụ nữ Mông hoa, sau khi dệt xong, họ sẽ dùng sáp ong vẽ hoa văn lên vải trắng rồi mới đem nhuộm chàm. Tiếp đó là công đoạn thêu hoa, ghép vải hoa thành những hoa văn cầu kỳ. Mô típ hoa văn chủ yếu là những hình chữ nhật, hình vuông, hình thoi, gam màu chủ yếu là màu xanh, đỏ, tím, vàng. Với phụ nữ Mông đen thì họ dùng vải lanh nhuộm chàm để may váy. Bên cạnh những trang phục trên, họ dùng vải lanh để làm màn, khăn, tạp dề, khâu bao đựng bột, làm mặt vỏ chăn, làm địu...
Ngày nay, trong điều kiện khoa học, kỹ thuật phát triển, các loại bông vải sợi được sản xuất có giá rẻ hơn và phong phú về mầu sắc, mẫu mã, chủng loại, nên việc sử dụng vải lanh có phần giảm đi, nghề dệt lanh ít phát triển. Song, đa số phụ nữ Mông ở Sơn La vẫn giữ được nghề thủ công truyền thống của mình, vẫn dùng vải lanh để may váy, áo và đặc biệt, mỗi người khi về với tổ tiên đều mang theo một bộ quần áo vải lanh bởi theo họ sợi lanh là sợi chỉ dẫn đường cho linh hồn người chết về với tổ tiên về đầu thai lại với con cháu./.
