Vài nét về y phục của phụ nữ Dao Tiền ở Cao Bằng
Y phục người phụ nữ Dao Tiền có một vẻ đẹp giản dị hài hoà mà trang nhã, người Dao tiền bao giờ cũng dùng vải tự dệt để may y phục; theo họ việc sử dụng vải tự dệt để may y phục liên quan đến trang trí trên đó.áo của phụ nữ Dao Tiền – Cao Bằng được may theo kiểu xẻ tà vạt dài. ở vạt áo trước ngực có đính 10 lá bạc tròn và có trang trí cả những hình hoa nhỏ bằng kim loại. Trên chiếc áo được thêu hoa văn hình ngôi nhà, nhằm thể hiện sự bền vững; là nơi ở ấm ấp của gia đình. Đặc biệt, hoa văn cách điệu hình con chó ở tà áo sau được thêu khá độc đáo, cầu kỳ; mỗi con một việc, hoặc là đang châu đầu vào nhau tâm tình thủ thỉ; hoặc như đang bập bềnh trên sóng biển bơi lội; hoặc như đang quay mặt ra tứ phía làm nhiệm vụ canh phòng…. điều đó gắn với câu chuyện truyền đời của họ là: Ngày xưa, người Dao tiền ở vùng khác đến, đời sống vô cùng khổ cực không có gì để ăn cả, có một con chó tiên đã vượt biển, núi đem hạt lúa cho họ để gieo trồng có cái ăn, đời sống người Dao Tiền nhờ vậy ngày càng ấm no. Do đó, trên áo của phụ nữ Dao Tiền bao giờ cũng thêu hoa văn hình con chó để nhớ đến công ơn của nó. Trong các gia đình Dao Tiền ở Cao bằng ngày nay, gia đình nào cũng nuôi từ 1 đến 2 con chó. Hầu hết các hoạ tiết hoa văn trên áo đều được truyền từ đời này sang đời khác theo một qui ước nhất định, nhưng tuỳ từng người mà thể hiện thêu có mềm mại khéo léo hay không. Riêng trên chiếc váy để tạo ra hoa văn họ không dùng kỹ thuật thêu mà sử dụng sáp ong để tạo hoa văn. Sau khi đã dệt vải xong người ta phải dùng một thỏi đá mài nhẵn làm bàn là. Miếng vải được là đi là lại mịn màng. Sau đó, họ đem sáp ong đun chảy loãng, dùng cành trúc nhỏ chấm vào sáp ongtạo nên hoạ tiết trên vải. Rồi họ đem nhuộm chàm đến khi vừa ý; xong sẽ đem khổ vải nhúng vào nước sôi cho sáp ong chảy ra sẽ để lộ những đường họa tiết vẽ trên gấu váy theo ý muốn là các hình núi non, hình các làn sóng biển cách điệu.
Khác với một số dân tộc khác, xà cạp thường hay để một màu nhưng xà cạp của phụ nữDao Tiền- Cao Bằng được thêu khá cầu kỳ, tỷ mỉ. Những hoạ tiết ở trên xà cạp thường là nhỏ thêu bằng sợi len màu hồng nhạt màu tím. Chiếc khăn đội đầu của người Dao Tiền Cao bằng cũng có nhiều ý nghĩa. Theo người dân nơi đây kể lại,tục truyền; được biết ở nơi xa xôi kia có đất để canh tác, người Dao Tiền vốn nghèo đất nghe vậy tuy trong nhà đang có đám ma, họ vội vã chôn cất xong là lên đường đi tìm đất mới. Ngày ra đi đội khăn tang trắng khi giỗ không về quê cũ được nên từ đó họ đội khăn màu trắng nhưng có thêu hoa văn hình núi non, hình mặt biển thanh bình, hình vuông màu đen để thể hiện có tang nhưng không phải là suốt đời. Chiếc khăn dài vắt qua vai cũng được thêu công phu theo một mô típ nhất định về cây cối, ngôi nhà, con người, đôi chim….là thể hiện cho sự hạnh phúc, muôn vật hài hoà, đất trời quần tụ, con người có cuộc sống đầm ấm hạnh phúc.
Hầu hết các họa tiết thêu trên y phục của phụ nữ Dao tiền – Cao Bằng đều được qui ước truyền đời, các hoạ tiết cơ bản trên các bộ y phục đều giống nhau, song tuỳ từng người thể hiện và các chàng trai sẽ nhìn qua bộ y phục mà cô gái thể hiện sẽ đánh giá được bạn tình của mình có tài, có chăm chỉ, cần cù hay không.
Ngày nay nền kinh tế có điều kiện phát triển, giao lưu văn hoá sẽ rộng rãi hơn , phụ nữ Dao tiền- Cao Bằng vẫn có ý thức bảo tồn những cái lưu truyền của dân tộc, vẫn giữ được bản sắc dân tộc trên y phục với màu sắc giản dị, nền nã mà vẫn lộng lẫy, trang nhã đó đã là một nét đẹp vô cùng quí mà chúng ta những người làm công tác văn hoá cần phải trân trọng.
