Thất nghiệp ở lao động nữ giảm: Dấu hiệu tích cực nhưng chưa bền vững

Ưu thế với người lao động nữ

Xét trên tất cả số liệu trên, thì rõ ràng là tình hình việc làm của lao động nữ đang có những chuyển biến tích cực, trái ngược hẳn với thời gian trước, khi tỉ lệ thất nghiệp của nhóm lao động nữ luôn trong xu hướng tăng cao. Qua nghiên cứu thực tế, giới chuyên gia lao động cho rằng, có một số yếu tố khách quan hỗ trợ đã giúp cho nhóm việc làm phù hợp với lao động nữ phát triển khá mạnh, ví dụ các ngành nghề: Bán buôn và bán lẻ, giáo dục – đào tạo , nghệ thuật, vui chơi và giải trí, mỗi nhóm ngành nghề tăng từ 40.000 đến hơn 100.000 chỗ làm, thu hút số lượng lớn lao động nữ tham gia.

Một trong những nguyên nhân khác cũng tác động mạnh khiến tỉ lệ thất nghiệp trong lao động nữ giảm, đó là những biến chuyển lớn tại thị trường lao động khu vực nông thôn trong thời gian gần đây. Hiện cơ cấu chuyển dịch lao động, việc làm ở khu vực này đang có xu hướng chuyển từ nông thôn lên thành phố. Trong luồng chuyển dịch ấy, số lượng lao động nữ chiếm tỉ lệ vượt trội so với lao động nam. Bởi trên thực tế, “ngân hàng việc làm” cho lao động nữ xuất thân từ nông thôn luôn dồi dào và đa dạng hơn rất nhiều so với những gì dành cho lao động nam.

Theo số lượng của một số khu công nghiệp khu vực miền Đông Nam bộ, tỉ lệ số đầu việc dành cho lao động nữ ở các doanh nghiệp, nhà máy luôn nhiều hơn 40% - 70% so với số đầu việc cho lao động nam. Còn ngay tại nông thôn, khả năng tự điều chỉnh công việc của lao động nữ để chuyển từ sản xuất nông nghiệp cũng thuận lợi hơn so với lao động nam, khi lao động nữ có thể làm được nhiều loại hình công việc khác nhau, từ buôn bán kinh doanh nhỏ tới sản xuất hàng thủ công, chế biến nông sản, dịch vụ…

Thất nghiệp khu vực nông thôn đáng lo ngại

Số người trong độ tuổi lao động thất nghiệp ở nông thôn trong quý IV – 2015 tăng lên mức 548.700 người so với quý IV – 2014. Mức tăng 10% là khá lớn cho thấy vấn đề việc làm ở khu vực nông thôn đang rất nan giải. Đặc biệt, thực trạng này diễn ra khi chương trình dạy nghề cho thanh niên nông thôn đã đi được quá nửa chặng đường với số tiền đầu tư lớn, phần nào cho thấy nhiều bất ổn đang tồn tại.

Quá trình dịch chuyển kinh tế cơ cấu kinh tế (bao gồm cả việc làm) ở nông thôn đang diễn ra với quy mô rất lớn, đòi hỏi cần nhiều thời gian hơn ở khu vực thành thị. Nếu quá trình chuyển dịch đó không thành công thì sẽ dẫn đến xu hướng tăng tỉ lệ thất nghiệp ở nông thôn. Sự tăng cơ cấu người thất nghiệp ở nông thôn cho thấy sự chuyển dịch lao động, việc làm ở nước ta còn nhiều hạn chế.

Theo Thứ trưởng Bộ LĐ – TB&XH Doãn Mậu Diệp, số người học nghề ngắn hạn 3 tháng quá đông, kỹ năng chưa có, không đáp ứng được nhu cầu của nhà tuyển dụng, đóng góp đáng kể vào lực lượng thất nghiệp. Hơn nữa, số người học 3 tháng rồi đi tìm việc đều có thu nhập thấp, công việc không ổn định nên khả năng người lao động sống bằng “nghề” (mới được đào tạo một cách qua loa) của mình là rất hãn hữu.

Còn theo bà Nguyễn Thị Lan Hương, nguyên Viện trưởng Khoa học Lao động và Xã hội: “Ngoài tình trạng tỉ lệ thất nghiệp ở nông thôn ở mức rất lớn do nhiều người nông dân vẫn chưa có kỹ năng làm việc thì việc đào tạo kỹ năng ở các trường đại học của Việt Nam hiện cũng chưa đáp ứng được nhu cầu công việc nên vẫn có rất nhiều người thất nghiệp. Trong năm 2015, trình độ chuyên môn kỹ thuật đã tăng lên hơn 1 triệu, đóng góp lớn từ nhóm người thuộc cao đẳng, đại học… Trong khi đó, tỉ lệ thất nghiệp ở lĩnh vực này của nhóm người thuộc trung cấp nghề - trụ cột của một nền kinh tế công nghiệp – lại gia tăng đáng kể, thể hiện sự đe dọa về thất nghiệp”.

Dự báo trong những tháng tới, tình hình kinh tế phục hồi khả quan sẽ mở ra nhiều cơ hội việc làm mới, đặc biệt số việc làm cho lao động nữ sẽ ngày càng phong phú, đa dạng. Tuy nhiên, nếu chất lượng đào tạo không được cải thiện đáng kể thì những cải thiện về tình hình việc làm cho lao động nữ trong tương lai vẫn chưa thể đảm bảo sự ổn định bền vững.