Tết Trung nguyên (rằm tháng 7) – ngày xá tội vong nhân

01/09/2009
Dân gian cho rằng sống trên đời khó có ai vẹn toàn. Không tội này thì tội khác, chắc khi về cõi âm phải chịu ngục hình. Nhưng dù tội lỗi gì đi chăng nữa thì vào dịp rằm tháng Bảy là ngày tết Trung nguyên, còn gọi là lễ Vu Lan - mọi vong nhân ở cõi âm đều được tha, nên dân gian gọi nôm na là “ngày xá tội vong nhân”.

Ngày này, trên trần gian mọi nhà đều làm cỗ cúng Gia tiên, lại đốt cả vàng mã, hy vọng người chết sẽ nhận được để không bị rách rưới, đói khát (có người còn hoá vàng mã từ ngày 14 vì sợ ngày 15 cô hồn được tha nhiều sẽ cướp mất).

Ngoài việc cúng Gia tiên, một số gia đình còn bày cỗ cúng chúng sinh ở ngoài sân để cúng các cô hồn, dân gian thường gọi là cúng cháo.

Cúng cháo thường bày vào nong hay nia, mẹt (ở nông thôn), mâm hay khay ở thành phố, tùy theo cỗ nhiều hay ít. Lễ vật thường có cháo hoa, cơm nắm, chuối, ổi, bánh kẹo, ngô rang, bỏng gạo, khoai, sắn luộc, xôi chè… nhưng đều xắt nhỏ như để chia cho nhiều người, ngoài ra còn có giấy tiền, quần áo.

Cúng cháo để bố thí cho các vong hồn không người thờ cúng, những người chết đường, chết chợ, chết vì binh đao không ai hay biết, những cô nhi yểu vong không ai cúng giỗ… Tục lệ này mang tính nhân đạo, phản ánh bản chất thương yêu đồng loại của dân tộc Việt Nam.

Tết Trung nguyên còn gọi là Lễ Vu Lan, liên quan đến việc cầu siêu cho các vong linh của Đạo Phật. Cho nên tết này có nhiều gia đình lên chùa làm lễ cầu siêu cho người đã khuất, mong cho người thân nơi âm giới không bị ngục hình mà chóng được siêu thoát. Nhất là con cái làm lễ cầu siêu cho cha mẹ, nên lễ Vu Lan còn gọi là lễ Báo hiếu. Tuy lên chùa nhưng người ta vẫn cúng Gia tiên tại nhà. Đối với tổ tiên, ông bà, cha mẹ người ta quan niệm “cúng cả năm không bằng cúng rằm tháng Bảy”, còn đối với Phật thì “Lễ Phật quanh năm không bằng ngày rằm tháng Giêng” vì ngày Rằm tháng Giêng là ngày Vía của đức Phật A di đà.

Khác với cúng dâng hương lúc giao thừa là cúng ngoài trời, từ sân vào trong nhà, cúng rằm tháng Bảy lại cúng từ trong nhà ra ngoài trời: cúng Gia Thần, cúng Gia Tiên và cuối cùng mới cúng chúng sinh. 

Nguyễn Thị Nhi
(Theo Nghi lễ thờ cúng truyền thống của người Việt – NXB văn hóa thông tin)

TÂM ĐIỂM

CÁC ĐỀ ÁN

Video