Cá chua - món ăn truyền thống của người Kháng

Một món ăn truyền thống được ưa thích và có ý nghĩa đặc biệt trong đời sống cộng đồng người Kháng là món cá chua mà người Kháng gọi là " cablong".

Cá tôm sau khi đánh bắt được mổ bỏ ruột, rửa sạch để ráo nước. Tiếp đó, họ chọn một ống tre đã để khô cho cá, tôm vào. thính làm bằng gạo rang giã nhỏ, cùng muối và một ít rượu được bỏ tiếp vào ống tre rồi bịt kín ống lại. Bỏ ống cá muối vào góc bếp sau khoảng mười ngày là có thể ăn được. Cá khi muối chua có thể để ăn dần trong vòng vài tháng vẫn còn vị thơm ngon của mùi cá lên men quyện cùng mùi thính, mùi rượu.

Trong các bữa ăn của người Kháng vào dịp lễ tết không thể thiếu món cá chua. Hoặc khi có khách quý đến nhà người Kháng thường mang món cá chua ra thết đãi để tỏ lòng hiếu khách. Vì vậy trong nhà người Kháng lúc nào cũng làm sẵn vài ống cá chua để ăn dần.

Trong nghi lễ cưới hỏi của người Kháng, cá chua cũng có một vị trí rất quan trọng. Nó là một trong số lễ vật thách cưới của nhà gái đối với nhà trai giống như quả cau là lễ vật bắt buộc phải có trong tục lệ cưới xin của người Việt vậy. Trong lễ cưới, ngoài số các lễ vật đưa sang làm lễ cưới bên nhà gái như: gà. lợn, cá khô, rượu, gạo, muối… nhà trai buộc phải đưa sang nhà gái từ 8 đến 12 ống cá chua. Chính vì vậy, tiệc cưới của người Kháng còn có một tên gọi khác là "tu cablong "tức lễ ăn cá chua.

Đôi vợ chồng nào đó đã cưới nhau mà chưa có lễ ăn cá chua (tucablong) thì dù đã có mấy mặt con vẫn không được cộng đồng công nhận chính thức.