Hành trình chuyển đổi số trong phát triển sinh kế của phụ nữ vùng dân tộc thiểu số

Dự án VED-GREAT I 4.0 - một dự án tiếp cận thị trường thông qua các nền tảng giao dịch thương mại điện tử nhằm thúc đẩy phát triển sinh kế cho phụ nữ dân tộc thiểu số trên địa bàn 2 tỉnh Sơn La và Lào Cai đã thực hiện 08 khóa tập huấn được tổ chức trực tiếp tại 2 tỉnh, nội dung đi sâu vào các vấn đề: Xây dựng chiến lược marketing; cách chụp ảnh và xây dựng câu chuyện cho sản phẩm; kỹ năng, quy trình bán hàng trên sàn thương mại điện tử (TMĐT). Thông qua Dự án, 100% các HTX tham gia tập huấn đã áp dụng bán hàng trên các kênh facebook, zalo, và đã có doanh thu khi bán hàng trên các kênh này. 20 HTX được hỗ trợ xây dựng website và tập huấn, bán hàng trên website. 21 HTX được hỗ trợ nâng cấp chuẩn hoá tiêu chuẩn hình ảnh, nhận diện thương hiệu (thiết kế logo; đăng ký bảo hộ thương hiệu, đăng ký bản quyền) 12 HTX được hỗ trợ nâng cấp chuẩn hoá tiêu chuẩn chất lượng sản phẩm ra thị trường (test sản phẩm, xây dựng mã số mã vạch) được hướng dẫn từ chuyên gia tham gia dự án...

Chị Hồng, chủ nhiệm Hợp tác xã Nông nghiệp Suối Bàng (huyện Vân Hồ, tỉnh Sơn La) chia sẻ: Nỗi lo của HTX về tiêu thụ sản phẩm giảm đi đáng kể từ khi tham gia vào dự án. Trước đây, sản phẩm của HTX chỉ loanh quanh trong huyện hay tỉnh. Nhưng bây giờ, sản phẩm của chúng tôi được biết đến nhiều hơn. Bản thân tôi bây giờ cũng biết cách làm thế nào để viết bài, chụp ảnh sản phẩm để bán hàng.

Tham gia những lớp tập huấn của dự án VEDCi4.0 của Great, chị Nguyệt Anh và các thành viên trong HTX Bưởi Múc (huyện Bảo Thắng, tỉnh Lào Cai) đã biết cách xử lý hình ảnh, xây dựng câu chuyện, đăng bài và cập nhật bài trên facebook, zalo để quảng bá hình ảnh bưởi Múc ấn tượng hơn.

Chị Đặng Thị Hồng ở thôn Cần Nông, xã Hồng Quảng (huyện A Lưới, tỉnh Thừa Thiên Huế) xây dựng mô hình sản xuất nấm hữu cơ với diện tích 700m2. Chị được hỗ trợ vốn, chuyển giao công nghệ và chính thức thành lập HTX sản xuất nấm, ổi hữu cơ Hồng Lý tại xã Hồng Quảng. Mỗi tháng, chị Hồng xuất ra thị trường 6 tạ nấm, thu nhập bình quân 15 triệu đồng/tháng và tạo việc làm cho hàng chục lao động.

Theo lời kể của chị Hồng, ban đầu, chị gặp khó khăn khi không tiêu thụ được sản phẩm. Sau đó, chị thấy nhiều người bán hàng online, livestream trên mạng xã hội nên bắt đầu nghiên cứu, thử quay các sản phẩm để đưa lên giới thiệu. Dần dần, chị phát triển kênh livestream, nhiều người vào xem trực tiếp và ủng hộ.

Theo thống kê của Hội LHPN tỉnh Thừa Thiên Huế, hai huyện Nam Đông và A Lưới đã hình thành được 3 HTX và 2 tổ hợp tác, tổ liên kết sản xuất dịch vụ, tạo việc làm cho trên 300 thành viên. Lĩnh vực chủ yếu được chị em lựa chọn là sản xuất, kinh doanh sản phẩm nông, lâm đặc sản địa phương. Ứng dụng thành công tiến bộ công nghệ cũng là cách để các HTX và chị em phụ nữ vùng cao đưa sản phẩm của cơ sở vươn xa hơn trên thị trường. Thành công từ các mô hình đã góp phần thay đổi cơ bản nhận thức của xã hội, nhất là nam giới về vai trò phụ nữ trong phát triển kinh tế.

Bà Lê Thị Quỳnh Tường, Chủ tịch Hội LHPN A Lưới cho hay: Từ khi kinh doanh buôn bán qua điện thoại thông minh, các chị cũng quảng cáo nông sản của mình qua Facebook, Zalo và các trang mạng xã hội khác nên bán được nhiều sản phẩm. Vì vậy, nhiều phụ nữ không còn phải vất vả gùi hàng xuống chợ, mà có thương lái đến tận nhà thu mua.

Để sản phẩm đến được tay người tiêu dùng, hội phụ nữ các huyện đã mời cán bộ về mở lớp hướng dẫn kiến thức về công nghệ thông tin. Dù lần đầu tiếp xúc các khái niệm như chuyển đổi số, marketing... nhưng với sự chịu khó học hỏi, đến nay, thị trường tiêu thụ của các chị đã mở rộng ra hàng chục tỉnh thành cũng chủ yếu thông qua quảng bá trên các nền tảng số. Sau các lớp tập huấn khoa học kỹ thuật, tập huấn về khởi sự kinh doanh hay khởi nghiệp, PN dân tộc đã thay đổi rõ rệt về nhận thức.

"Sản phẩm của chúng tôi được mọi người biết đến, thậm chí các tỉnh khác cũng đặt hàng và thu nhập được tăng lên”, chị Phạm Thị Với ở thôn A2, xã Hương Sơn (huyện Nam Đông, tỉnh Thừa Thiên Huế) chuyên kinh doanh các mặt hàng nông sản sạch cho biết.

Trở ngại lớn nhất cho phụ nữ ở vùng cao đối với việc tiếp cận công nghệ số là thiếu điều kiện trang bị các thiết bị thông minh như điện thoại, máy tính. Dù nhiều chị đã có điện thoại thông minh, nhưng phần lớn là các điện thoại đời cũ (do con cháu không sử dụng cho lại hoặc do kinh tế khó khăn nên mua lại các sản phẩm cũ chỉ đủ nghe, nhìn) với thiết bị cũ, tốc độ xử lý chậm nên việc tiếp cận các công nghệ, sản phẩm chuyển đổi số chậm hoặc không thực hiện được.

Ở miền núi, hạ tầng internet cũng chưa toàn diện. Nhiều gia đình chưa được phủ sóng internet, sử dụng phí 3G, 4G khá đắt đỏ nên hạn chế tham gia các hoạt động chuyển đổi số, nhất là việc sử dụng các sản phẩm dịch vụ công trực tuyến của chính quyền. Tâm lý của phụ nữ khi sử dụng dịch vụ công trực tuyến trong xây dựng chính quyền số, chính quyền điện tử còn e dè trong thao tác do kỹ năng, thông tin hạn chế; chỉ tham gia tích cực trong khai thác thông tin từ các trang mạng xã hội như Zalo, Facebook, Youtube...

Đã có nhiều mô hình hay ở các hội phụ nữ khi hỗ trợ phụ nữ nghèo mượn tiền mua điện thoại thông minh; đồng thời, hướng dẫn phụ nữ những kiến thức cũng như thông tin pháp luật khi sử dụng các trang mạng xã hội, internet. Qua đó, giúp phụ nữ có những kiến thức cơ bản nhất khi tiếp cận và sử dụng các dịch vụ, sản phẩm liên quan đến chuyển đổi số.