Trở lại làng Lòi...

Đã có không ít bài báo nhắc đến mảnh làng này, nhưng chúng tôi vẫn muốn tìm về đây để mong gặp lại những bà mẹ làng Lòi. 30 năm rồi, những đứa bé đầu tiên chào đời ở ngôi làng này đã lớn lên và vào đời ra sao? Có ai may mắn vượt lên những định kiến nghiệt ngã để thay đổi số phận?

Làng Lòi là cách người ta gọi nôm na chứ thật ra trên sổ sách hành chính là xóm 6 thôn Đội Cung, xã Viên Thành, huyện Yên Thành, tỉnh Nghệ An. Chuyện những bà mẹ đơn thân do hoàn cảnh thì xóm nào làng nào lại không có, nhưng tất cả chị em “chung một nỗi niềm” cùng kéo nhau ra một cánh đồng hoang để lập làng sinh con, tránh người đời thị phi, hình thành nên một cộng đồng như ở làng Lòi quả là hiếm. Vì hiếm nên ngôi làng sớm “nổi tiếng”.

Gánh cực mà đổ lên non...

Ngôi làng như một chứng nhân của mất mát hậu chiến với những niềm riêng đa đoan rất đàn bà, phụ nữ: hầu hết chị em tụ về làng Lòi đều là những nữ TNXP, bộ đội, dân quân, thậm chí nhiều người từng tham gia cấp uỷ, ban chấp hành hội phụ nữ... Đi qua chiến tranh, qua thời thiếu nữ, khi muốn có một tổ ấm thì đã muộn với thời gian. Và rồi như một bản năng, ai cũng muốn có một đứa con để nương tựa khi tuổi già bóng xế, để bi bô hôm sớm vui vầy. Chính vì vậy, nhiều chị đành đoạn trả hết chức danh xã hội để được làm mẹ, dù rằng làm bà mẹ đơn thân không chồng những năm 1970-1980 phải chịu không ít điều tiếng định kiến. Và trong ý nghĩa ấy, những bà mẹ làng Lòi đã là những người phụ nữ dũng cảm!

Trong ảnh là ngôi nhà của chị Nguyễn Thị Nhan, người đầu tiên “khởi nghiệp” cho làng Lòi kể từ năm 1980. Sau gần 30 năm tích cóp, “gia tài cơ nghiệp” của chị hiện nay là ngôi nhà rộng chưa đầy 20m2, mái ngói đã sụt, tường đắp bằng vôi và đá, trong nhà không có cái gì đáng để gọi là tài sản. 30 bà mẹ đơn thân ở làng Lòi đều sống trong những ngôi nhà như thế đã hàng chục năm qua, ai cũng cam chịu tảo tần để “gánh cực mà đổ lên non/cong lưng mà chạy cực còn chạy theo”.