Đảm bảo quyền tham gia, thành lập hội của công dân. Không áp dụng với tổ chức chính trị - xã hội

Phát biểu tại phiên thảo luận của tổ, đại biểu (ĐB) Nguyễn Thị Thanh Hòa, Chủ tịch Hội LHPNVN, đoàn Bắc Ninh, thống nhất với tờ trình và ý kiến nhiều đại biểu khác về quy định không áp dụng luật này với Mặt trận Tổ quốc Việt Nam, Hội LHPNVN, Hội Nông dân, Đoàn Thanh niên cộng sản Hồ Chí Minh, Hội Cựu chiến binh. ĐB Nguyễn Thị Thanh Hòa nhấn mạnh: Các tổ chức chính trị - xã hội đã có lịch sử hình thành, phát triển gần 100 năm, có hệ thống bộ máy chặt chẽ từ Trung ương đến địa phương, có hội viên trên cả nước, khác hẳn với các hội thành lập mới.

ĐB Nguyễn Thị Thanh Hòa cũng đặt vấn đề: sau khi luật này ra đời thì việc thành lập mới các hội sẽ ra sao? Song, Ban soạn thảo lại chưa có báo cáo đánh giá tác động. Bên cạnh đó, quy định về chấm dứt tư cách hội viên (điều 17) chưa thật hợp lý. Lập các hội là để chia sẻ, động viên, giúp đỡ nhau nhưng khi mắc lỗi, khuyết điểm thì lại bị khai trừ. ĐB Nguyễn Thị Thanh Hòa nhấn mạnh: "khi hội viên mắc lỗi, càng cần phải giúp đỡ, động viên để họ sửa chữa, chứ không phải cứ mắc lỗi là bị trả về xã hội".

Không chỉ vậy, tại Điều 22 về chức năng của hội "Đại diện bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của hội viên theo quy định của pháp luật", theo ĐB Nguyễn Thị Thanh Hòa, quy định như nội dung dự thảo nêu trên là quá rộng. Trong quy chế của Bộ Chính trị, chỉ có Mặt trận và các tổ chức chính trị - xã hội mới có chức năng giám sát và phản biện xã hội. Trong nhiều văn bản khác vẫn nêu Mặt trận và các tổ chức thành viên, gồm cả hội trực thuộc cũng có chức năng giám sát, phản biện. Trong dự thảo luật này nêu chức năng bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp của hội viên. Khi có chức năng này, đại diện của hội sẽ giám sát luật pháp, chính sách bảo vệ lợi ích hợp pháp của hội viên; cũng tham gia đóng góp ý kiến xây dựng luật pháp, chính sách; không phải chỉ dừng lại làm nhiệm vụ chuyên môn, không đơn thuần là nơi chia sẻ, giúp đỡ nhau nữa.

Đồng quan điểm, ĐB Trần Văn Tấn (tỉnh Tiền Giang) cho rằng, tổ chức chính trị - xã hội không thuộc đối tượng điều chỉnh trong dự thảo Luật về Hội, bởi hầu hết các tổ chức này có luật, pháp lệnh quy định riêng; đồng thời được Đảng, Nhà nước giao nhiệm vụ chính trị quan trọng, được Đảng bố trí cán bộ chủ chốt, đảm bảo về cơ sở vật chất, nguồn ngân sách…

Còn nặng quản lý hành chính

ĐB Phương Hữu Việt (tỉnh Bình Dương) nhận định, dự thảo Luật về Hội vẫn thiên về quản lý hành chính, chưa bám sát tinh thần Hiến pháp là người dân có quyền lập hội theo khuôn khổ pháp luật. Đại biểu Phương Hữu Việt nhấn mạnh tới phạm vi điều chỉnh của luật này cần đánh giá, phân ra các loại hội để tìm ra cách thức quản lý một cách chuyên nghiệp, hiệu quả. Các quy định tại điều 20, 21 về tổ chức bộ máy hội, ban lãnh đạo hội là rất cứng nhắc. Đại biểu Phương Hữu Việt đề nghị điều chỉnh theo hướng hội được thành lập ở phạm vi cấp nào thì cấp đó quản lý, với thủ tục đăng kí đơn giản, nhanh gọn nhất. Quy định trong dự thảo mất tới 60 ngày để thành lập hội là quá dài; thay vào đó nên quản lý bằng áp dụng công nghệ, để tăng tính chuyên nghiệp, sát với thực tế hơn.

Chung nhận định, ĐB Trần Văn Tấn (tỉnh Tiền Giang) cho rằng, dự thảo luật đã có những quy định thúc đẩy quyền lập, tham gia hội, phát huy tính tự quản, tự chịu trách nhiệm. Tuy nhiên, dự thảo luật vẫn nặng về hành chính, dễ tạo cơ chế “xin-cho”. Quy định về thủ tục công nhận và bãi nhiệm người đại diện theo pháp luật của hội cần phải xem lại. Bởi giữa cơ quan Nhà nước với hội không có quản lý hành chính trực tiếp, người đại diện do hội viên bầu ra. Vì vậy, căn cứ vào đâu ra quy định tiêu chuẩn người đại diện của hội? ĐB Trần Văn Tấn cho rằng: sau khi bầu người đại diện, chỉ cần quy định gửi đăng ký tới cơ quan Nhà nước có thẩm quyền. Không chỉ vậy, quy định tại điều 4 về hạn chế quyền lập và tham gia hội của cán bộ, công chức Nhà nước, theo ĐB Mai Hữu Tín (tỉnh Bình Dương), vô tình hạn chế cán bộ tham gia các hội có ích với nghề nghiệp.

ĐB Huỳnh Văn Tính, cho rằng dự thảo luật đã gỡ khó cho người nước ngoài sinh sống ở Việt Nam được lập hội nhưng tiêu chí thời gian sinh sống, điều kiện, quy định cụ thể thế nào cần được tính toán và quy định rõ trong luật một cách công khai, minh bạch, để thúc đẩy họ đóng góp cho địa phương.